• Aç tavuk rüyasında kendini buĝday ambarında sanırmış
• ترجمه: «مرغ گرسنه در رؤیا، انبار غله خواب می‌بینند.»
  • مترادف فارسی: «شتر در خواب بیند پنبه دانه// گهی لپ لپ خورد، گه دانه دانه»
  • مترادف فارسی: «آدم گرسنه نان سنگک خواب می‌بیند.»
  • مترادف فارسی: «آدم برهنه کرباس دولاپهنا خواب می‌بین 

• Baba oğula bir bağ bağışlamış, oğul babaya bir salkım üzüm vermemiş
• ترجمه: «پدر به‌پسرش یک تاکستان هدیه کرد، پسر حتی دانه‌ای انگور به‌پدر نداد.»
  • مترادف فارسی: «دشمنی بالاتر از اولاد نیست.»
  • مترادف فارسی: «نخل این بستان زبار خویشتن خواهد شکست// هیچ‌کس از زادهٔ خود خیر در دنیا ندید»

• ترجمه: «چیزی را ندانستن عیب نیست، چیزی را نیاموختن عیب است.»
  • مترادف فارسی: «پرسیدن عیب نیست، ندانستن عیب است.»
  • مترادف فارسی: «دانا هم داند و هم پرسد، نادان نداند و نپرسد.»

• ترجمه: «دو نفر بندباز روی یک طناب نمی‌توانند نمایش دهند.»
  • مترادف فارسی: «دو پادشاه در اقلیمی نگنجند.»
  • مترادف فارسی: «دو شمشیر در نیامی نگنجند.»
  • مترادف فارسی: «ده درویش در گلیمی بخسبند و دو پادشاه در اقلیمی نگنجند.» سعدی
  • مترادف فارسی: «آن‌جا که عشق خیمه زند جای عقل نیست// غوغا بود دو پادشه اندر ولایتی» عشق
  • مترادف فارسی: «بزم دو جمشید مقامی که دید// جای دو شمشیر نیامی که دید» نظامی
  • مترادف فارسی: «تنگ باشد یکی جهان و دو شـاه// تنگ باشد یکی سپهر و دوماه» سنایی

• ترجمه: «به‌خاطر یک شپش نباید خانه را به‌آتش کشید.»
  • مترادف فارسی: «برای یک شپش، لحاف را بیرون نمی‌اندازند.»
  • مترادف فارسی: «برای یک کک، گلیم را نمی‌سوزانند.»
  • مترادف فارسی: «دوست را کس به‌یک بدی نفروخت// بهر کیکی گلیم نتوان سوخت» سنایی
  • مترادف فارسی: «برای یک بی‌نماز در مسجد را نمی‌بندند.»

• Çabuk parlayan çabuk söner.

• ترجمه: «روشنایی شدید زود خاموش می‌شود.»
  • مترادف فارسی: «تب تند زود عرق می‌کند»

• Cahil dostum olacağına, akıllı düşmanım olsun.

• ترجمه: «دشمن دانا را به‌دوست نادان ترجیح می‌دهم.»
  • مترادف فارسی: «دشمن دانا بلندت می‌کند// بر زمینت می‌زند نادان دوست» سعدی
  • مترادف فارسی: «دوستی با مردم دانا نکوست// دشمن دانا به‌از نادان دوست» نظامی
  • مترادف فارسی: «دشمن دانا که غم جان بود// بهتر از آن دوست که نادان بود» نظامی

• Can çıkar, huy çıkmaz.

• ترجمه: «جان از بدن بیرون می‌رود ولی عادت می‌ماند.»
  • مترادف فارسی: «ترک عادت موجب مرض است.»
  • مترادف فارسی: «عادت، طبیعت ثانوی است.»
  • مترادف فارسی: «با جان مگر از جسد بر آید// خویی که فرو شده است با شیر» سعدی

• Çürük iple kuyuya inilmez.
• ترجمه: «با طناب پاره نباید داخل چاه شد.»
  • مترادف فارسی: «با بند پوسیدهٔ کسی نباید به‌چاه رفت.»
  • مترادف فارسی: «به‌ریسمان پوسیده کسی در چاه شدن.»
  • مترادف فارسی: «با طناب پوسیده کسی به‌چاه مرو.»
  • مترادف فارسی: «با طناب پوسیده کسی به‌چاه افتادن.

•  
  • Damlaya damlaya göl olu

• ترجمه: «قطره قطره،دریا شود.»
  • مترادف فارسی: «قطره قطره جمع گردد وانگهی دریا شود.»
  • مترادف فارسی: «اندک اندک خیلی شود و قطره قطره سیلی.» سعدی
  • مترادف فارسی: «اندک اندک بهم شود بسیار// دانه دانه است غله در انبار» سعد

• Denize düşen yılana sarılır.
• ترجمه: «کسی که در دریا درحال غرق‌شدن است، به‌ مار هم چنگ می‌اندازد.»
  • مترادف فارسی: «غریق بر هر گیاه خشک چنگ زند.» (الغریق یتشبث به کل حشیش)
  • مترادف فارسی: «فرومانده‌مردم به‌گرداب در// زند چنگ در هر گیاه ناگزر» ادیب پیشاوری

• Dereyi görmeden paçayı sıvama.
• ترجمه: «پیش از دیدن نهر، پاچهٔ شلوارت را بالا نزن.»
  • مترادف فارسی: «آب ندیده موزه کشیدن.»

• Dil kılıçtan keskindir.
• ترجمه: «زبان، تیزتر از شمشیر است.»
  • مترادف فارسی: «زخم زبان از زخم شمشیر بدتر است.»
  • مترادف فارسی: «زخم تیر بر تن است و زخم سخن بر جان.»
  • مترادف فارسی: «زخم سنان بر تن است، زخم زبان بر جان.»

• Eşek hoşaftan ne anlar. Suyunu içer, denesi kalır.
• ترجمه: «خر نداند قدر مربا.»
  • مترادف فارسی: «خر چه داند قدرحلوای نبات.»
  • مترادف فارسی: «قیمت زعفران چه داند خر.»
  • مترادف فارسی: «قدر لوزینه خر کجا داند.»
  • تمثیل: «پیش خر، خرمهره و گوهر یکی است.» مولوی
  • تمثیل: «من آنم که در پای خوکان نریزم// مر این قیمتی لفظ دُرّ ِ دَری را» ناصر خسرو
  • تمثیل: «تو قدر فضل شناسی که اهل فضلی و دانش// شبه‌فروش چه داند بهای دُرّ ثمین را» سعدی

• Gerçek dost kötü günde belli olur.
• ترجمه: «دوستان واقعی در وقت تنگی شناخته می‌شوند.»
  • مترادف فارسی: «دوست آن دانم که گیرد دست دوست// در پریشان‌حالی و درماندگی» سعدی
• Gülü seven dikenine katlanır.
• ترجمه: «هرکه خواهان گل سرخ است نیش خارش را نیز تحمل می‌کند.»
• مترادف فارسی: «نوش خواهی، نیش می‌باید چشید.»
• مترادف فارسی: «در بیابان گر به‌شوق کعبه خواهی زد قدم// سرزنش‌ها گر کند خار مغیلان غم‌مخور» حافظ
• مترادف فارسی : خر چه داند قیمت نقل و نبا

manba:fa.wikiquote.org

•  
  •  اگه پر بازدید و پر نظر بود سریه دومش رو هم می زارم!!!